Dat is het idee achter de Landschapspremie, een pilot van Stichting Grondverbond. Een nieuwe stap in een korte, lokale zuivelketen met één centrale vraag: hoe zorgen we dat we niet alleen nemen uit het landschap, maar er via ons eten ook weer structureel iets aan teruggeven?
Van melkstroom naar geldstroom voor natuur
Grondverbond werkt in het veenweidegebied rond Amsterdam met vijf biologische boerenfamilies, zuivelverwerker MOMA, horecagroothandel Chef Centraal en zo’n vijftig cafés en restaurants in de stad. Samen vormen zij een kleine keten: de melk wordt lokaal geproduceerd, verwerkt en naar de horeca gebracht.
De afgelopen jaren legde Grondverbond met deze partners al verschillende natuurherstelprojecten aan. Denk aan voedselbossen, vlechthagen, vogelvriendelijke erven en natuurvriendelijke oevers. Daarbij kwam steeds dezelfde vraag terug: wie betaalt het onderhoud over vijf, tien of vijftig jaar?
Subsidies en fondsen helpen om te starten, maar zijn tijdelijk. Voor blijvend natuurherstel is een model nodig waarin aanleg én onderhoud onderdeel zijn van de voedselketen zelf.
Met steun van Triodos Foundationstartte Grondverbond in 2025 daarom een tweejarige pilot. Cafés die MOMA-melk afnemen, kunnen vrijwillig een Landschapspremie van twintig cent per liter betalen. Dat bedrag gaat als gift naar Stichting Grondverbond (ANBI) en wordt gebruikt voor natuurherstel in het landschap waar de melk vandaan komt. Lokaal, transparant en direct gekoppeld aan een concreet product.
Weten wat natuur écht kost
Om zo’n premie eerlijk en effectief in te zetten, moet duidelijk zijn wat natuurherstel werkelijk kost en oplevert. Samen metstichting Wij.landontwikkelde Grondverbond daarom een kosten-bateninstrument voor hagen en natuurvriendelijke oevers.
Dit instrument laat niet alleen de kosten van plantgoed en aanleg zien, maar ook de voorbereiding, vergunningen en ontwerp en het jaarlijks onderhoud, zoals snoeien, maaien en bijplanten. Ook zijn er indirecte baten mee te zien, zoals koolstofopslag, betere diergezondheid, bescherming tegen erosie en meer biodiversiteit. De tool wordt als open source-instrument beschikbaar. Zo kunnen ook andere boeren en ketens zien wat een haag of oever op de lange termijn vraagt én oplevert.
Cafés doen een rechtstreekse schenking aan Grondverbond, dat de administratie verzorgt en volgens een verdeelsleutel investeert in nieuwe én bestaande natuurprojecten. Zo wordt onderhoud geen sluitpost, maar een vast onderdeel van het model.
Pioniercafés
Grondverbond ging voor deze pilot in gesprek met cafés in Amsterdam. Vijftien zaken werden benaderd om te verkennen hoe zij tegen een extra premie aankijken. Acht cafés tekenden een intentieverklaring en werden pioniercafés.
Samen met deze cafés, MOMA, Chef Centraal en een gespecialiseerd ontwerpbureau werd het model en de campagne verder uitgewerkt. Daarbij moet de premie eenvoudig zijn (twintig cent per liter), met weinig extra administratie, cafés betalen naar rato van hun melkafname en ieder café kiest zelf of en hoe de premie wordt doorberekend aan gasten. De boodschap naar gasten moet nieuwsgierig maken, zonder te veel informatie in één keer te geven. Daarom is een set flexibele campagnematerialen ontwikkeld. Van raamstickers en onderzetters tot korte teksten die uitleggen dat een deel van de melkprijs helpt om slootkanten, hagen of boomranden te herstellen.
Wie meer wil weten, vindt verdieping via het “Landmaatschap”. Dat is een soort lidmaatschap op natuurherstel, met mogelijkheden om mee te werken op de boerderij. De officiële lancering van de Landschapspremie vond plaats in april, bewust in het seizoen waarin het land zichtbaar groeit en bloeit.
Bedankt voor je reactie!
Bevestig je reactie door op de link in je e-mail te klikken.