Waarom gaan pesticiden ons allemaal aan?

Op 1 april bracht Triodos Foundation wetenschap, kunst en urgentie samen tijdens het event 'Bodem, Brein & Bestrijdingsmiddelen'. Een middag die je aan het denken zet over de wereld om je heen. En de wereld in je.

Een stille pandemie

Parkinson is de snelst groeiende hersenziekte ter wereld. Wereldwijd leven meer dan 8,5 miljoen mensen met deze diagnose. Dat aantal zal de komende twintig jaar verdubbelen. Neuroloog Bas Bloem van het Radboudumc noemt het een pandemie die we grotendeels aan onszelf te danken hebben. Want hoewel we Parkinson vaak associëren met ouderdom, is de stijging niet alleen te verklaren door vergrijzing.

In Nederland komen er elk jaar 3.750 nieuwe patiënten bij. Het aantal nieuwe gevallen blijft stabiel, maar het totaal stijgt gestaag. Alsof een badkuip langzaam volloopt, terwijl de kraan blijft stromen. Steeds meer onderzoek wijst naar bestrijdingsmiddelen als oorzaak. Franse wijnboeren die regelmatig met pesticiden werken, ontwikkelen tot vijf keer vaker Parkinson. En het stopt niet bij boeren. Via ons voedsel komen deze stoffen bij ons allemaal terecht.

Een systeem dat tekortschiet

Het Europese toelatingsbeleid voor pesticiden is volgens Bas Bloem fundamenteel gebrekkig. Nieuwe middelen worden getest op muizen. Maar pas als 70 procent van hun hersencellen zijn aangetast, vertonen ze symptomen. "Een muis kan er uiterlijk gezond uitzien, terwijl 60 procent van zijn cellen al beschadigd zijn," legt hij uit. Bovendien testen we nooit de cocktails van pesticiden waaraan boeren en consumenten in de praktijk worden blootgesteld.

Zijn oplossing is simpel. Draai de bewijslast om. "Bewijs eerst dat een middel veilig is voor het menselijk zenuwstelsel, voordat we het toelaten." Het RIVM en het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen steunen deze oproep. Want wachten tot het water ons aan de lippen staat, is geen optie.

De microbenrevolutie

Waar Bas Bloem de feiten bracht, maakte theatermaakster Dette Glashouwer de urgentie voelbaar. In haar voorstelling 'Bodem-Buik-Brein' zoomde ze in op de 60.000 miljard microben die in ons lichaam leven. Minstens zo bepalend voor onze gezondheid als onze genen.

Met humor en poëzie liet ze zien hoe bodem, darmen en brein met elkaar verbonden zijn. "Onze darmen en de bodem onder onze voeten zijn één groot ecosysteem," zei Dette. "Als we de bodem vergiftigen met pesticiden, vergiftigen we indirect ook onszelf." Kleine organismen hebben grote gevolgen. Voor onze gezondheid en die van de planeet.

Verborgen impact

Tijdens het event maakte de tentoonstelling 'De verborgen impact van bestrijdingsmiddelen' de onzichtbare gevolgen van pesticiden zichtbaar. Fotograaf Kadir van Lohuizen geeft hier een gezicht aan mensen die door deze middelen leven met Parkinson. De expositie is een samenwerking van Natuur & Milieu, ParkinsonNederland, de Parkinson Vereniging en FNV. Organisaties die zich inzetten voor een gezonder ecosysteem en een veiligere toekomst voor iedereen.

Wil je de tentoonstelling met eigen ogen zien?

Je hoeft niet op 1 april aanwezig te zijn geweest om deze indrukwekkende expositie te zien. Tot en met 10 april (11 uur 's ochtends) is iedereen welkom op De Reehorst, zonder aanmelding vooraf. Want kennis delen begint met zien wat er speelt. Daarna reist de tentoonstelling verder, zodat nog meer mensen zich bewust worden van deze urgente kwestie.