“Ik hoor bij de grootste wilde bijensoorten van Nederland en ik sta hier namens alle bestuivers.” Het klinkt luchtig, maar het onderwerp is serieus. Geef de bij rechten en geef bestuivers een stem aan de bestuurstafel.
Mogen bijen rechten hebben?
Tot 2013 waren dieren in de Nederlandse wet vooral objecten. Net als een stoel of een televisie. Inmiddels staat in de wet dat dit niet zo is. Maar wat dieren juridisch dan wel zijn, is nog steeds niet helder. Hun positie hangt nu af van ongeschreven regels in het recht. Van wat wij als samenleving redelijk en wenselijk vinden.
Daar haakt Bee Foundation op in met het project 'Rechten van de bij: geef de bij een stem aan tafel'. Want als we weten hoe belangrijk bestuivers zijn voor onze voedselvoorziening, natuur en landschappen, waarom zijn ze dan niet vertegenwoordigd als we besluiten nemen over hun leefomgeving?
De stichting wil een landelijke beweging van inwoners opbouwen. Die beweging moet overheden aanmoedigen om bestuivers rechten te geven. Niet alleen als symbool, maar als middel om beleid voor bij-vriendelijke gebieden en gifvrije zones echt te veranderen.
Van inspreken naar een initiatiefvoorstel
In de afgelopen tijd liet de bij op meerdere plekken in het land zijn stem horen. Er is inmiddels ingesproken in de gemeenteraden van Amsterdam en Utrecht, bij de Provinciale Staten van Utrecht en in de Statenzaal van Noord-Holland. Die laatste plek is extra spannend. Daar werken politici nu aan een initiatiefvoorstel om bestuivers echt rechten te geven. Dat laat zien dat meer is dan een grappige actie. De bij schuift niet alleen voor de vorm aan. Er ontstaat een beweging die doorwerkt in beleid.
Bij-bondgenoten
De insprekers in de raden en staten zijn gewone inwoners. Mensen die hebben geleerd hoe ze namens de bij het woord kunnen nemen. Bee Foundation maakte daar een reeks workshops voor. Op een duurzame broedplaats in Amsterdam en tijdens een landelijke dag voor imkers oefenden deelnemers met argumenten, taal en houding.
Wat daar gebeurt...
Mensen die zich machteloos voelden over het verdwijnen van bijen, ontdekken dat ze wel iets kunnen doen. De stap van bezorgd naar betrokken wordt kleiner. De belangstelling is groot. Zo zitten nieuwe workshops van Bee Foundation snel vol. Elke deelnemer die zelf namens de bij gaat inspreken, maakt de beweging groter.
Een verhaal dat verschuift
De Rechten van de bij krijgen ook buiten de politiek aandacht. Dagblad Trouw schreef er bijvoorbeeld een artikel over. Tijdschrift De Optimist besteedde drie pagina’s aan de bij als bondgenoot. En in het radioprogramma Vroege Vogels was er uitgebreid ruimte voor het project.
Die zichtbaarheid is belangrijk. Het verhaal verschuift namelijk langzaam van bijen als kwetsbare soorten die bescherming nodig hebben naar bijen als medebewoners met wie we samenleven met een eigen en onvervangbare rol in een gezond leefgebied. Dat past bij de bredere zoektocht naar een ander beeld van vooruitgang en waarde. Niet alleen groei van de economie. Maar een leefbare aarde met ruimte voor al het leven.
‘Bedrijven hebben rechten, waarom de natuur niet?’
Deel van een grotere beweging
Wat in Nederlandse raden en staten gebeurt, staat niet op zichzelf. Bee Foundation wisselt kennis uit met bijvoorbeeld stichting Rechten van de Natuur en initiatiefnemers in Peru. Daar zien inheemse gemeenschappen angel-loze bijen, kleine engeltjes, al generaties lang als familieleden. In twee provincies zijn de rechten van de bij daar inmiddels erkend.
Die internationale verbinding maakt duidelijk dat de vraag of een bij rechten mag hebben, raakt aan iets groters. Het gaat over hoe we ons verhouden tot de natuur waar we van afhankelijk zijn. Zien we bestuivers als iets aan de rand? Of als partners die een plek verdienen aan de tafel waar we besluiten nemen over hun leefgebied? In Nederlandse raadzalen klinkt die vraag nu hardop. En soms hoor je die vraag in de stem van een hommel.
Bedankt voor je reactie!
Bevestig je reactie door op de link in je e-mail te klikken.